Futuryzm
Włoski ruch artystyczny zorganizowany przez poetę Filippo Tomasso Marinettiego w 1908 roku w
Mediolanie. ?Manifest futuryzmu" opublikowano 20.02. 1909 roku w ?Le Figaro" - Marinetti głosił w nim nietzscheański
kult siły oraz potrzebę tworzenia nowej sztuki zdolnej oddać dynamizm współczesnego życia i zgodnej z duchem
nowoczesnej, stechnicyzowanej cywilizacji.
W roku 1910 sformułowany został manifest "Malarstwo futurystyczne. Manifest techniczny" podpisany przez U.
Boccioniego, C. Carrę, L. Russolo, G. Ballę i G. Severiniego. Sygnatariusze postulowali kategoryczne zerwanie z
tradycją i stworzenie nowego stylu zdolnego ukazać ciała znajdujące się w ruchu, a także "rzeczy niewidzialne": stany
duszy i przenikające materię promienie.
Do 1915 roku futuryści zredagowali programy dotyczące także rzeźby (Boccioni, 1912), muzyki (Russolo, 1913),
architektury (Antonio Sant' Elia, 1914) i teatru (Marinetti, 1915).
Dążąc do urzeczywistnienia swego programu futuryści posługiwali się często metodą równoczesnego przedstawiania poszczególnych faz ruchu. Do francuskiego kubizmu odnosili się krytycznie, chociaż w istocie skorzystali z jego doświadczeń, geometryzując formę i stosując zasadę ukazywania przedmiotu jednocześnie z różnych punktów widzenia.
Głównym tematem obrazów futurystycznych było miasto - przestrzeń, w której "wszystko się rusza, wszystko biegnie, wszystko się obraca gwałtownie. Żaden kształt nie trwa przed nami ustalony, lecz ukazuje się i znika bezustannie".
Heroiczny okres futuryzmu zakończył się w 1916 wraz ze śmiercią Boccioniego. Próbę restytucji
ruchu Podjęli po I wojnie światowej młodzi artyści skupieni wokół Marinettiego, który w tym czasie coraz wyraźniej
skłaniał się ku faszyzmowi.
W Polsce do futuryzmu nawiązywali przede wszystkim Formiści Polscy.